A Clockwork Orange: Το σοκαριστικό αριστούργημα του Kubrick

Βαθμολογία: 10/10

Υπόθεση:

Ο νεαρός Alex DeLarge, μαζί με άλλους τρεις φίλους του, επιδίδονται σε ακραίες πράξεις βίας αναστατώνοντας και κακοποιώντας όποιον βρεθεί στο δρόμο τους και τραβήξει το ενδιαφέρον τους. Μετά από τη σχεδόν δολοφονία μιας ηλικιωμένης γυναίκας, ο Alex συλλαμβάνεται και φυλακίζεται. Εκεί θα αναγκαστεί να συμμετάσχει σε ένα πρωτοποριακό πείραμα θεραπείας, το οποίο υπόσχεται να εξαλείψει οριστικά τη βίαιη συμπεριφορά του, με απρόβλεπτες όμως συνέπειες.

Έτος Παραγωγής: 1971

Διάρκεια: 2 ώρες και 16 λεπτά

Σκηνοθέτης: Stanley Kubrick

Η ταινία ‘’A Clockwork Orange’’ γνωστή στα ελληνικά ως ‘’Το κουρδιστό πορτοκάλι’’ είναι και θα παραμείνει η αγαπημένη μου ταινία όλων των εποχών. Βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Anthony Burgess, αποτελεί το κορυφαίο δημιούργημα του μαιτρ του κινηματογράφου Stanley Kubrick και καταφέρνει να περνά αναλλοίωτη στον χρόνο παραμένοντας πάντα στις πρώτες θέσεις των καλύτερων ταινιών που δημιουργήθηκαν ποτέ.

Γυρισμένη το 1971 και παρουσιάζοντας πολύ σκληρές σκηνές βίας και σεξουαλικής παρενόχλησης για την εποχή, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων με αποτέλεσμα να αποσυρθεί από τις κινηματογραφικές αίθουσες και να γίνει banned σε διάφορες χώρες. Παρ’ όλα αυτά κατάφερε να αποσπάσει πολλά βραβεία κινηματογράφου όπως επίσης και 4 υποψηφιότητες για Όσκαρ.

Η ιστορία ακολουθεί έναν νεαρό με το όνομα Alex DeLarge, τον οποίο υποδύεται ο Malcolm McDowell. Ο Alex μαζί με τρεις φίλους του, επιδίδονται σε ακραίες πράξεις κακοποίησης χωρίς κανένα όριο ή περιορισμό. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας δεν δίνεται μια ξεκάθαρη εξήγηση για τη συμπεριφορά του νεαρού, καθώς προέρχεται από μια φαινομενικά ήρεμη οικογένεια, γεγονός που καθιστά τη βία του ακόμη πιο ανησυχητική και ασυγχώρητη. Με άλλα λόγια, ο ίδιος φαίνεται να επιλέγει συνειδητά να είναι τόσο κακός και απεχθής.

Σε αυτή τη συνειδητή επιλογή του βρίσκεται και το κύριο νόημα της ταινίας. Η ταινία δεν ενδιαφέρεται απλώς να δείξει τη βία, αλλά να θέσει ένα βαθιά φιλοσοφικό ερώτημα: Πόση αξία έχει η καλοσύνη όταν δεν αποτελεί συνειδητή επιλογή;

ΠΡΟΣΟΧΗ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ SPOILERS

Η πρωτοποριακή θεραπεία που επιβάλλεται στον Alex δεν τον μετατρέπει σε έναν καλύτερο άνθρωπο, απλά του στερεί την ελεύθερη βούλησή του . Από έναν άνθρωπο που επιλέγει συνειδητά το κακό μετατρέπεται σε ένα άβουλο ον που μοιάζει με μηχανή που εκτελεί τις σωστές εντολές. Γίνεται ένα κουρδιστό πορτοκάλι, ένα φρούτο που μοιάζει ζωντανό και φρέσκο εξωτερικά, αλλά εσωτερικά είναι πλήρως ελεγχόμενο. Έτσι, η ταινία δεν μας ρωτά αν μπορούμε να εξαλείψουμε το κακό αλλά αν έχουμε το δικαίωμα να το κάνουμε καταστρέφοντας την ελεύθερη βούληση.

Αυτή η ιδέα ενισχύεται και μέσα από τον ίδιο τον κόσμο της ταινίας, έναν κόσμο έντονα παραμορφωμένο και αφύσικο. Η εκκεντρική αισθητική, τα σχεδόν γελοία κοστούμια και οι φουτουριστικοί χώροι λειτουργούν ως αντανάκλαση μιας κοινωνίας ήδη διαστρεβλωμένης. Από το χαρακτηριστικό Milk Bar με ένα ρόφημα γάλα που συνδυάζει την έννοια της αθωότητας με τη χημική αλλοίωση, μέχρι τα ανθρώπινα σώματα που μετατρέπονται σε αντικείμενα, η ταινία χτίζει ένα σουρεαλιστικό κόσμο όπου το αφύσικο έχει γίνει κανονικό.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η βία του Alex δεν μοιάζει να ξεπηδά από το πουθενά αλλά να αποτελεί προέκταση μιας κοινωνίας που έχει ήδη χάσει την ηθική της ισορροπία. Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ότι η ίδια κοινωνία που επιχειρεί να διορθώσει τον Alex, παρουσιάζεται εξίσου προβληματική.

Το “Κουρδιστό Πορτοκάλι” δεν ενδιαφέρεται να δώσει εύκολες απαντήσεις στον θεατή. Αντίθετα, τον φέρνει αντιμέτωπο με ένα βαθιά άβολο δίλημμα: είναι προτιμότερο ένας άνθρωπος να επιλέγει το κακό αν είναι αυτό που πραγματικά θέλει ή να στερείται πλήρως τη δυνατότητα επιλογής; Γι’ αυτό και η ταινία παραμένει διαχρονική, καθώς τα ερωτήματα που θέτει γύρω από την ελευθερία, την ηθική και την ανθρώπινη φύση παραμένουν επίκαιρα μέχρι και σήμερα.